HẠ THƯƠNG...

By MÂY NGÀN MÙA THU










         Tôi muốn bắt đầu những dòng viết cho mùa hạ như một tâm tình bằng hai từ ấy. Không thương sao được khi mùa hạ theo đất trời chu chuyển mùa hạ không có tuổi cho dù đời người tuổi chất chồng theo.

         Ai trong chúng ta khi lớn lên cũng từng bỏ lại sau lưng những mùa hạ cũ. Những mùa hạ thường buồn nhiều hơn vui hầu như đó là những tiếc thương dằn vặt hơn là trọn vẹn yêu thương. Dung nhan mùa hạ bao giờ cũng là hình ảnh người con gái như một hiện thân tươi sáng mà dịu dàng ân cần mà sâu lắng trìu mến mà buồn thương... 

         Hạ như cô gái nhỏ tà áo thướt tha. Trên đôi chân trần hạ về khắp nẻo. 

         Hạ hiện hữu mà hạ xa vời; hạ đến rồi đi 90 ngày thôi mà cứ vọng về bao kỷ niệm trong mỗi đời người.

         Những mùa hạ thường trở về cùng những xốn xang và cả trĩu lòng. 

         Có phải không Hạ thương khi đó là những gì riêng mang từ những câu chuyện đời hay cái tên của một người con gái; là những khoảng lặng và nốt nhạc trên khung nhạc đời người?

   Nếu ông Huyền Kiêu làm bài thơ Tình sầu với mùa hạ mang sắc màu đỏ

(Hạ đỏ có chàng tới hỏi/ Em thơ chị đẹp em đâu)

thì với đời tôi mùa hạ mang màu sắc khác màu trắng. Không hẳn chỉ vì tôi yêu nhạc Trịnh mà đó còn là những suy tưởng trong không gian thật riêng tư của chính mình; thơ ca nhạc họa không thể diễn tả hết mà chỉ cảm nhận theo cách riêng của mỗi người.

         Đó là màu trắng hoang hoải lúc bàng bạc nhớ thương; trắng ngời thanh khiết khi  nhớ về một nét môi cười một vầng trán thơ ngây hay trắng toát đến thảng thốt lúc nhận ra mùa hạ về trong nắng trong gió. Dường như bước chân mùa hạ đang dần đến rất khẽ khàng trên gót chân son ngày con gái chưa biết hẹn hò. Và khi mùa hạ đến cô gái ấy đã chớm biết xao lòng; nếu không sao trời cứ đổ những cơn mưa bất chợt níu chân người nếu không sao những kẽ lá của hàng bằng lăng cứ như giấu một đôi mắt hạ tinh nghịch mà rất đỗi nồng nàn?

         Đời tôi gắn nhiều với những kỷ niệm mùa hạ với con người mùa hạ. Cái màu trắng trong nhạc Trịnh giữa mùa hạ thành Huế như ám ảnh theo nhiều đời người số phận đâu chỉ riêng tôi. Những mùa hạ ở thị xã Quảng Trị nhỏ bé bên bờ sông Thạch Hãn ngày thơ dại cứ vuơng vấn mãi. Những ngày hè Đà Nẵng lang thang trên bãi biển Thanh Khê nhìn lên núi cao nhìn ra biển rộng tuổi hoa niên cứ mơ về những chân trời xa lạ...

         Có một ngày mùa hạ đã xa khi tôi khoác lên vai áo lính đến quân trường. Vĩnh biệt mái tóc dài vĩnh biệt hàng ria chàng nhà thơ trẻ thành anh bộ đội tóc húi cao hàm nhẵn nhụi. Những ngày hè ở quân trường nắng núi mưa rừng rồi cũng quen dần với cuộc sống khác. Mùa hạ ấy hàng phượng cháy miên man trên đường Mai Hắc Đế của thị xã cao nguyên Buôn Ma Thuột đã tuôn trào những cảm xúc của bài thơ Sắc phượng:
 
...
Trang vở cũ cánh phượng hồng thổn thức
Tuổi học trò hai đứa dở dang
Những ngả rừng anh qua đầy tiếng ve ngân
Không lấp nổi buồn thương mùa hạ
Chiều nay anh về ngang thị xã
Ngút mắt nhìn đau đáu một màu hoa
Chợt hay rằng năm tháng đã lùi xa
Góc phố cũ gầy nhom bóng phượng...
 
Hạ thương

         Những mùa hạ đi qua bốn mùa nối nhau qua lo lắng đời thường làm cho tôi cứ ngỡ đời mình an bài quên đi những bảng lảng sớm hôm. Nhiều năm nghề báo giết chết hồn thơ. Nhưng ai dám nói trước dám cho rằng những hạnh ngộ trong đời lại không là định mệnh... 

         Một ngày tôi nhận bài thơ nhỏ: Cho ngày tháng hạ xa rồi... Xa rồi phải không em? Dẫu không muốn thì cũng đã xa thật xa và mãi xa. Tôi vẫn đợi ngọn gió lao xao từ một miền miên viễn tự nhủ đến một ngày sẽ quên sẽ quên... 

         Những mùa hạ sẽ đến và lại ra đi chỉ còn tôi ở lại...

         Đôi khi trên đường một màu phượng vĩ một sắc bằng lăng lại nhắc tôi nhớ Thời hoa đỏ của Thanh Tùng:
 
Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi
Như máu ứa một thời trai trẻ
Hoa như mưa rơi rơi
Như tháng ngày xưa ta dại khờ
Ta nhìn sâu vào mắt nhau
Mà thấy lòng đau xót...
 
          Cứ muốn dừng lại bên đường bước chân đi như vô thức vào quán ngồi cho hết buổi chiều. Quên đi cuộc sống công việc quên cả dòng đời đang hối hả ngoài kia...
Xa rồi phải không em? Dẫu không muốn thì cũng đã xa thật xa và mãi xa. Tôi vẫn đợi ngọn gió lao xao từ một miền miên viễn tự nhủ đến một ngày sẽ quên sẽ quên... 

         Những mùa hạ sẽ đến và lại ra đi chỉ còn tôi ở lại...

         Nhưng ngày ấy xa ấy chưa tới phải không Hạ thương? 

         Xin hãy chầm chậm thôi những bước chân mùa hạ...
 


BÙI PHAN THẢO
 

More...

TỪ CÔNG PHỤNG - TÌNH CA NHƯ TẤM GƯƠNG SOI..

By MÂY NGÀN MÙA THU

 

 

      Một buổi sáng chủ nhật nào đó ngồi ở quán cà phê Sỏi Đá. Vài sợi nắng hắt qua mặt bàn những gương mặt lạ quen và không khí rất riêng của một quán cà phê nổi tiếng Sài Gòn. Rồi tiếng hát cất lên trầm ấm từ dưới sân khấu lộ thiên:


Lá vẫn rơi trên thềm vắng từng thu qua từng thu qua võ vàng
Nhìn nhau cho thêm đau nhìn nhau cho mưa mau
Mưa trên cuộc đời mưa như nghẹn lời
Lệ này em sẽ khóc ngàn sau...
Yêu nhau một thời xa nhau một đời
Lệ này em nhỏ xuống hồn tôi...


(Giọt lệ cho ngàn sau)


      Đấy giai điệu ca từ không lẫn vào ai khác của Từ Công Phụng. Có như thế ông mới đi cùng năm tháng tính đến nay đã hơn 40 năm nhạc Từ Công Phụng (TCP) góp mặt với đời những ca khúc của ông đã đưa ông lên một vị trí xứng đáng trong lòng những người yêu nhạc trong nền âm nhạc VN hiện đại.

      Nếu không gian trong nhạc Lê Uyên Phương (LUP) chủ yếu thường là núi đồi của cao nguyên Đà Lạt (Hãy ngồi xuống đây Ngồi lại trên đồi Còn nắng trên đồi Bên đồi lau xanh) và đôi chỗ phồn hoa (Chiều phi trường Đưa người tuyệt vọng); bối cảnh là dạ hội dạ khúc chợ phiên hạnh ngộ... thì không gian trong nhạc của TCP lại hết sức lãng đãng như mơ như thực:


Chiều nay có mùa thu đi về
Buồn vương mây ngàn giăng muôn lối


(Mùa thu mây ngàn)


Và thời gian lại càng khó định vị:
Bây giờ tháng mấy rồi hỡi em
Lênh đênh ngàn mây trôi êm đềm...
...Mai đây anh đưa em đi về...


(Bây giờ tháng mấy)


      Thực ra đó chỉ là một cách nói thôi bởi mùa vẫn đến đôi lứa vẫn đi tìm mùa xuân cho "mắt em đẹp trời sao cho mình thương nhớ nhau" còn mùa hay tháng chỉ là minh chứng của tình yêu trong nhạc TCP.

      Một so sánh khác về nhạc TCP với nhạc của những nhạc sĩ cùng thời. Nhạc Cung Tiến - do xuất thân là dân hàn lâm nên nhạc phảng phất nét trưởng giả sang trọng với nhiều hoài niệm lung linh. Nhạc LUP có nhiều yếu tố nhục cảm; tình khúc LUP phải những ai yêu nhau đắm đuối và từng trải mới... thích. Mặt khác có thể thấy rất rõ LUP ảnh hưởng chủ nghĩa hiện sinh đang rất thịnh hành thời đó. Nhạc Vũ Thành An lại là một giọng lạ rên rỉ khóc tình tình và đời cứ quyện vào nhau buồn khủng khiếp. Nhạc TCP lại thiên về những day dứt của tình yêu không trọn vẹn có cảm giác người đàn ông trong nhạc TCP yêu ... rất có trách nhiệm yêu với xót xa thấy mình... làm khổ người ấy quá...


Một mai khi xa nhau người cho tôi tạ lỗi
Dù kiếp sống đã rêu phong rồi
Giọt nước mắt xót xa
Nhỏ xuống trái tim khô
Một đời tôi tê tái...


(Giọt lệ cho ngàn sau)


      Người con gái trong nhạc Vũ Thành An đôi khi đã trở thành đàn bà và loay hoay trong suy tư giao thời với những dằn vặt; trong nhạc Trịnh mơ hồ diệu vợi quá (Vai em gầy guộc nhỏ; dài tay em mấy thuở mắt xanh xao; từ đó hoa là em một sớm kia rất hồng; bàn tay ngắt hoa từ phố nọ...); nhạc Ngô Thụy Miên lại có dung nhan người con gái rõ hơn trâm anh đài các tình yêu trong sáng e ấp cũng biết nói chuyện trăm năm (tôi như gối mộng ru em đưa em một lần... xin cho một lần cho đêm mặn nồng yêu thương vợ chồng) mà cũng rất dễ thương đôi khi khéo tưởng tượng lại thấy như nàng sinh viên nhạc viện (Bàn tay năm ngón em vẫn kiêu sa. Vẫn tóc mây bay và môi hồng thắm. Gót bước nhẹ vương ý thơ). Nhạc của TCP lại khác. Người con gái hết sức dịu dàng. Hầu hết ca khúc của Từ là tự sự và thường phái mạnh là chủ thể. Song có một bài "Lời cuối" đã có cô gái là chủ thể. Hãy xem cô ấy dịu dàng dễ thương làm sao nhất là qua giọng hát Thái Hiền hoặc của Ngọc Lan:


Đường về nhà em xa lắm
Xin tình người đừng dối gian thêm buồn
Kỷ niệm nào như muốn khóc
Nên tôi xin một lần được trao hết cho nhau
Bằng một lần đôi mắt nai tơ
Xin yêu nhau như tuổi ngây thơ...

   Một nét độc đáo và tài hoa của TCP khiến nhạc của ông được nhiều người yêu thích là giai điệu đẹp ca từ hoặc được trau chuốt hoặc mạnh dạn tìm tòi phát hiện nên rất đắt. Ngoại trừ bài Trên ngọn tình sầu phổ thơ Du Tử Lê những bài còn lại của Từ sáng tác ta đều dễ dàng nhận thấy ông chăm chút tác phẩm trước khi đến với công chúng kỹ lưỡng nhường nào:

                  Rồi mai có một lần tôi đưa em
                  về trên đỉnh yên bình hiền hòa
                  Một mùa xuân lên cao
                  hôn lên làn tóc xõa theo mây trôi bềnh bồng...
    

    Rồi mai có một lần tôi đưa em
    đưa em về miền nắng ấm
     Những con chim thôi ngủ sau mùa đông lạnh căm
     Hát lên gọi mùa xuân rạng rỡ
    Đem mặt trời tô mắt dại tuổi mơ...


(Mùa xuân trên đỉnh bình yên)


Còn "Trên tháng ngày đã qua" ông viết:


  Gom môt chút nắng vàng
  Hắt lên soi hạnh phúc trên tháng ngày đã qua
 Em nhìn thấy chút gì
 Có phải chăng rạn vỡ trong tâm hồn chúng ta?


      TCP cũng rất khéo dùng so sánh ẩn dụ để chuyển tải những thông điệp như trong các nhạc phẩm: Như chiếc que diêm Như ngọn buồn rơi Thoáng giấc chiêm bao Kiếp dã tràng... Những điều ai cũng thấy nhưng qua lăng kính nhạc TCP người ta lại thấy những nội hàm mới súc tích và cô đọng lại được diễn đạt trong sáng và nhẹ nhàng:


Em như ngọn buồn rơi
tuổi thơ ngây đã xếp chân môi hồng
em rơi vào đời tôi
tình yêu em khôn lớn trong dịu dàng
ôi nỗi dịu dàng nào đã ngời sáng
trên môi người...
(Như ngọn buồn rơi)


         
      Cũng có nhiều chỗ TCP "đi dây từ ngữ" và ông qua nhẹ nhàng còn ta thì cứ thấm thía: Ồ ông nhạc sĩ này tài thế. Chẳng hạn:


Ngày đó khi một lần một lần tiếng hát
Đồng lõa đưa em vào vùng trời lấp lánh
Bằng những cánh sao trời đầy đôi mắt biếc trìu mến


(Tuổi xa người)

      Từ "đồng lõa" hay không chịu nổi đồng lõa mà không ai thấy xấu cả cứ trong sáng dễ thương vời vợi... Hay từ "đôi" ông chơi chữ rất siêu

                        Đôi mắt em rất buồn
                        Đôi chúng ta rất buồn

                           (Mắt lệ cho người)


Hoặc:

Chiều nay có mùa thu đi về
Buồn vương mây ngàn giăng muôn lối
Mùa thu bơ vơ đến bên người
Ru tóc em suối nguồn
Gọi hồn hong gió thu vàng


(Mùa thu mây ngàn)


      Các bạn có thấy ca từ giai điệu đẹp không đẹp đến nao lòng đấy chứ? Vậy thì tại sao không nghe lại những ca khúc một thời của ông để có những cảm nhận về cuộc sống về tình yêu?

      Và với gia sản sáng tác cũng như những trải nghiệm ta có thể dễ dàng chia sẻ khi ông tâm sự: "Trên đời còn những người yêu nhau thì nhạc tình vẫn sẽ được đón nhận. Tôi vẫn thường nói với nhiều người rằng tình ca như một tấm gương soi mà khi đi qua đó mọi người đều thấy phần đời mình. Khán giả tìm về những bản tình ca xưa cũng là cách để họ tìm thấy chính mình trong đó".




BÙI PHAN THẢO

More...