TỪ CÔNG PHỤNG - TÌNH CA NHƯ TẤM GƯƠNG SOI..

 

 

      Một buổi sáng chủ nhật nào đó ngồi ở quán cà phê Sỏi Đá. Vài sợi nắng hắt qua mặt bàn những gương mặt lạ quen và không khí rất riêng của một quán cà phê nổi tiếng Sài Gòn. Rồi tiếng hát cất lên trầm ấm từ dưới sân khấu lộ thiên:


Lá vẫn rơi trên thềm vắng từng thu qua từng thu qua võ vàng
Nhìn nhau cho thêm đau nhìn nhau cho mưa mau
Mưa trên cuộc đời mưa như nghẹn lời
Lệ này em sẽ khóc ngàn sau...
Yêu nhau một thời xa nhau một đời
Lệ này em nhỏ xuống hồn tôi...


(Giọt lệ cho ngàn sau)


      Đấy giai điệu ca từ không lẫn vào ai khác của Từ Công Phụng. Có như thế ông mới đi cùng năm tháng tính đến nay đã hơn 40 năm nhạc Từ Công Phụng (TCP) góp mặt với đời những ca khúc của ông đã đưa ông lên một vị trí xứng đáng trong lòng những người yêu nhạc trong nền âm nhạc VN hiện đại.

      Nếu không gian trong nhạc Lê Uyên Phương (LUP) chủ yếu thường là núi đồi của cao nguyên Đà Lạt (Hãy ngồi xuống đây Ngồi lại trên đồi Còn nắng trên đồi Bên đồi lau xanh) và đôi chỗ phồn hoa (Chiều phi trường Đưa người tuyệt vọng); bối cảnh là dạ hội dạ khúc chợ phiên hạnh ngộ... thì không gian trong nhạc của TCP lại hết sức lãng đãng như mơ như thực:


Chiều nay có mùa thu đi về
Buồn vương mây ngàn giăng muôn lối


(Mùa thu mây ngàn)


Và thời gian lại càng khó định vị:
Bây giờ tháng mấy rồi hỡi em
Lênh đênh ngàn mây trôi êm đềm...
...Mai đây anh đưa em đi về...


(Bây giờ tháng mấy)


      Thực ra đó chỉ là một cách nói thôi bởi mùa vẫn đến đôi lứa vẫn đi tìm mùa xuân cho "mắt em đẹp trời sao cho mình thương nhớ nhau" còn mùa hay tháng chỉ là minh chứng của tình yêu trong nhạc TCP.

      Một so sánh khác về nhạc TCP với nhạc của những nhạc sĩ cùng thời. Nhạc Cung Tiến - do xuất thân là dân hàn lâm nên nhạc phảng phất nét trưởng giả sang trọng với nhiều hoài niệm lung linh. Nhạc LUP có nhiều yếu tố nhục cảm; tình khúc LUP phải những ai yêu nhau đắm đuối và từng trải mới... thích. Mặt khác có thể thấy rất rõ LUP ảnh hưởng chủ nghĩa hiện sinh đang rất thịnh hành thời đó. Nhạc Vũ Thành An lại là một giọng lạ rên rỉ khóc tình tình và đời cứ quyện vào nhau buồn khủng khiếp. Nhạc TCP lại thiên về những day dứt của tình yêu không trọn vẹn có cảm giác người đàn ông trong nhạc TCP yêu ... rất có trách nhiệm yêu với xót xa thấy mình... làm khổ người ấy quá...


Một mai khi xa nhau người cho tôi tạ lỗi
Dù kiếp sống đã rêu phong rồi
Giọt nước mắt xót xa
Nhỏ xuống trái tim khô
Một đời tôi tê tái...


(Giọt lệ cho ngàn sau)


      Người con gái trong nhạc Vũ Thành An đôi khi đã trở thành đàn bà và loay hoay trong suy tư giao thời với những dằn vặt; trong nhạc Trịnh mơ hồ diệu vợi quá (Vai em gầy guộc nhỏ; dài tay em mấy thuở mắt xanh xao; từ đó hoa là em một sớm kia rất hồng; bàn tay ngắt hoa từ phố nọ...); nhạc Ngô Thụy Miên lại có dung nhan người con gái rõ hơn trâm anh đài các tình yêu trong sáng e ấp cũng biết nói chuyện trăm năm (tôi như gối mộng ru em đưa em một lần... xin cho một lần cho đêm mặn nồng yêu thương vợ chồng) mà cũng rất dễ thương đôi khi khéo tưởng tượng lại thấy như nàng sinh viên nhạc viện (Bàn tay năm ngón em vẫn kiêu sa. Vẫn tóc mây bay và môi hồng thắm. Gót bước nhẹ vương ý thơ). Nhạc của TCP lại khác. Người con gái hết sức dịu dàng. Hầu hết ca khúc của Từ là tự sự và thường phái mạnh là chủ thể. Song có một bài "Lời cuối" đã có cô gái là chủ thể. Hãy xem cô ấy dịu dàng dễ thương làm sao nhất là qua giọng hát Thái Hiền hoặc của Ngọc Lan:


Đường về nhà em xa lắm
Xin tình người đừng dối gian thêm buồn
Kỷ niệm nào như muốn khóc
Nên tôi xin một lần được trao hết cho nhau
Bằng một lần đôi mắt nai tơ
Xin yêu nhau như tuổi ngây thơ...

   Một nét độc đáo và tài hoa của TCP khiến nhạc của ông được nhiều người yêu thích là giai điệu đẹp ca từ hoặc được trau chuốt hoặc mạnh dạn tìm tòi phát hiện nên rất đắt. Ngoại trừ bài Trên ngọn tình sầu phổ thơ Du Tử Lê những bài còn lại của Từ sáng tác ta đều dễ dàng nhận thấy ông chăm chút tác phẩm trước khi đến với công chúng kỹ lưỡng nhường nào:

                  Rồi mai có một lần tôi đưa em
                  về trên đỉnh yên bình hiền hòa
                  Một mùa xuân lên cao
                  hôn lên làn tóc xõa theo mây trôi bềnh bồng...
    

    Rồi mai có một lần tôi đưa em
    đưa em về miền nắng ấm
     Những con chim thôi ngủ sau mùa đông lạnh căm
     Hát lên gọi mùa xuân rạng rỡ
    Đem mặt trời tô mắt dại tuổi mơ...


(Mùa xuân trên đỉnh bình yên)


Còn "Trên tháng ngày đã qua" ông viết:


  Gom môt chút nắng vàng
  Hắt lên soi hạnh phúc trên tháng ngày đã qua
 Em nhìn thấy chút gì
 Có phải chăng rạn vỡ trong tâm hồn chúng ta?


      TCP cũng rất khéo dùng so sánh ẩn dụ để chuyển tải những thông điệp như trong các nhạc phẩm: Như chiếc que diêm Như ngọn buồn rơi Thoáng giấc chiêm bao Kiếp dã tràng... Những điều ai cũng thấy nhưng qua lăng kính nhạc TCP người ta lại thấy những nội hàm mới súc tích và cô đọng lại được diễn đạt trong sáng và nhẹ nhàng:


Em như ngọn buồn rơi
tuổi thơ ngây đã xếp chân môi hồng
em rơi vào đời tôi
tình yêu em khôn lớn trong dịu dàng
ôi nỗi dịu dàng nào đã ngời sáng
trên môi người...
(Như ngọn buồn rơi)


         
      Cũng có nhiều chỗ TCP "đi dây từ ngữ" và ông qua nhẹ nhàng còn ta thì cứ thấm thía: Ồ ông nhạc sĩ này tài thế. Chẳng hạn:


Ngày đó khi một lần một lần tiếng hát
Đồng lõa đưa em vào vùng trời lấp lánh
Bằng những cánh sao trời đầy đôi mắt biếc trìu mến


(Tuổi xa người)

      Từ "đồng lõa" hay không chịu nổi đồng lõa mà không ai thấy xấu cả cứ trong sáng dễ thương vời vợi... Hay từ "đôi" ông chơi chữ rất siêu

                        Đôi mắt em rất buồn
                        Đôi chúng ta rất buồn

                           (Mắt lệ cho người)


Hoặc:

Chiều nay có mùa thu đi về
Buồn vương mây ngàn giăng muôn lối
Mùa thu bơ vơ đến bên người
Ru tóc em suối nguồn
Gọi hồn hong gió thu vàng


(Mùa thu mây ngàn)


      Các bạn có thấy ca từ giai điệu đẹp không đẹp đến nao lòng đấy chứ? Vậy thì tại sao không nghe lại những ca khúc một thời của ông để có những cảm nhận về cuộc sống về tình yêu?

      Và với gia sản sáng tác cũng như những trải nghiệm ta có thể dễ dàng chia sẻ khi ông tâm sự: "Trên đời còn những người yêu nhau thì nhạc tình vẫn sẽ được đón nhận. Tôi vẫn thường nói với nhiều người rằng tình ca như một tấm gương soi mà khi đi qua đó mọi người đều thấy phần đời mình. Khán giả tìm về những bản tình ca xưa cũng là cách để họ tìm thấy chính mình trong đó".




BÙI PHAN THẢO

Mây

@ Nguyễn Hữu Viện:
Cám ơn anh. Một trong những giọng ca tứ quý: Duy Trác - Sĩ Phú - Thái Thanh - Lệ Thu...
Mỗi người một vẻ.
Chất giọng ai cũng độc đáo...
Bao thế hệ mê mẩn... đến giờ vẫn còn mê vẫn cứ mê anh nhỉ?

Mây

@ dami : Ừ tớ không những khoái mà còn mê tít nữa đấy! Thắng "điệu" cũng cá tính phết!Hì.

đami

Thằng em cũng khoái TCP...

Mây

Chân thành cám ơn Phôi Pha. Trí nhớ của bạn thật tuyệt... Sẽ tiếp thu ngay...Cám ơn lần nữa...

phoipha

Theo tôi biết thì bài Đời Đá Vàng là của Vũ Thành An chứ không phải của TCP. Bài này Vũ Thành An viết bên Mỹ thuộc Bài Không Tên tiếp nối số 40.